Zamek Książ zachwyca pięknem i magnacką historią, ale jego najmroczniejszy sekret kryje się głęboko pod stopami turystów. 50 metrów pod zamkowym dziedzińcem rozciąga się surowy, skalny labirynt, który miał stać się tajną kwaterą Hitlera. Ta trasa to skrajne emocje, opowieść o tragicznych losach więźniów obozu Gross-Rosen oraz tajemnice, które do dziś rozpalają wyobraźnię poszukiwaczy skarbów. Zanim jednak ruszycie w tę podziemną podróż, musicie wiedzieć jedno: to nie jest wycieczka dla każdego.
Jeśli planujecie wizytę w Zamku Książ, a tym bardziej w jego podziemiach, to z naszego materiału dowiecie się wszystkiego, co jest niezbędne, żeby przygotować się do zwiedzania. Takie informacje jak godziny otwarcia czy ceny biletów oczywiście będą, ale napiszemy też wiele mniej oczywistych, a bardzo istotnych rzeczy. Choćby to, czy warto wydać pieniądze żeby odkryć: kosmiczne laboratorium, legendy o Złotym Pociągu i trasę kompletnie różną od pięknych, bogatych komnat na górze.
Mroczna Historia: Projekt Riese
Projekt Riese – pewnie wielu z Was o nim słyszało. Niestety dotyczy on bardzo mrocznej części historii Dolnego Śląska. Zamek Książ, który przez wiele lat był siedzibą Hochbergów, po nazistowskiej konfiskacie w 1941 roku stał się zupełnie innym miejscem. Po wysiedleniu mieszkańców, w tym ostatniej właścicielki, księżnej Daisy, zmieniło się wszystko. Olbrzyma w Górach Sowich budowano w latach 1944-45, ale do dziś nie do końca wiadomo, jakie miało być jego przeznaczenie.
Podziemny kompleks schronów i bunkrów miał być najprawdopodobniej miejscem dowodzenia wojsk. Co to ma wspólnego z Zamkiem Książ? Całkiem sporo. To właśnie tam miała mieścić się jedna z wielu głównych kwater Hitlera. Czemu jednak nie wystarczyło dostosowanie samych zamkowych komnat? Ponieważ zagrożenia spodziewano się głównie z powietrza, to decyzja o zbudowaniu schronu w litej skale pod zamkiem wydawała się logiczna. Całości prac podziemnych też nie ukończono, mimo że trwały praktycznie do samego końca, aż do czasu wkroczenia Armii Czerwonej w tamte okolice. Do tego wszystkiego wnętrza Zamku Książ w tamtym okresie bardzo ucierpiały, zostały praktycznie całkowicie zniszczone.
Ciekawostka: Hitler nigdy nie zamieszkał na Zamku Książ ani nie wizytował budowy, mimo że cały podziemny kompleks powstawał właśnie na jego potrzeby.
Złoty Pociąg pod Zamkiem Książ – czy to w ogóle możliwe?
Podziemia niosą też wiele tajemnic, jak na przykład historię o Złotym Pociągu, który miał zostać ukryty gdzieś w zamaskowanym tunelu pod zamkiem. Skąd takie przypuszczenia? Pod koniec II wojny światowej, kiedy już było wiadomo, że Niemcy przegrają, do podziemi Zamku Książ wysłano drugą grupę więźniów, która miała za zadanie betonować wykute korytarze. Tylko po co, skoro potęga nazistów zmierzała ku upadkowi? Przypuszcza się, że chciano za betonowymi umocnieniami ukryć wykute komory, w których pochowano skarby, aby mogły bezpiecznie przeczekać czasy powojenne. Tej teorii do tej pory jednak nie potwierdzono. Więcej opowiada o tym przewodnik podczas zwiedzania, warto go posłuchać.
Podziemia Zamku Książ – czego się można spodziewać?
Podczas zwiedzania trasy podziemnej nie spodziewajcie się wystaw, pięknych wnętrz albo tym bardziej mrocznych lekko tandetnych atrakcji. To jest podróż przez bardzo trudną historię tego miejsca, opowiedzianą filmami i ustami przewodnika. I u wielu z Was pewnie przez to wyobraźnia mocno zapracuje. Trzeba być na to przygotowanym.
Trasa zwiedzania przebiega wzdłuż tarasów zamkowych, pod zamkowym dziedzińcem. Dochodzi do zasypanego po wojnie szybu windowego na Dziedzińcu Honorowym, który wykopano przed zamkiem, żeby połączyć tunele z powierzchnią. Zwidzanie trwa około 45 minut.
Ciekawostka: w niedostępnej do zwiedzania drugiej połowie podziemnych korytarzy znajduje się centrum badań kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Ale jak to? Kosmicznych pod ziemią? Naukowcy badają w jaki sposób zjawiska zachodzące w kosmosie wpływają na kulę ziemską. Pod ziemią w Książu jest też Dolnośląskie Obserwatorium Geofizyczne, które używając sejsmometrów bada ruchy tektoniczne.
Gdzie znajduje się Podziemna Trasa Turystyczna na Zamku Książ?
Wejście na trasę podziemną znajduje się poza samym zamkiem, trzeba liczyć około 5 minut na dotarcie od dziedzińca do miejsca zbiórki, wszystko jest doskonale oznakowane. Wizyta w tym surowym, wykutym w litej skale bunkrze to zupełnie inne doświadczenie niż oglądanie zamkowych komnat.
Ważne! Ta trasa NIE jest dla każdego!
Podczas zwiedzania nie znajdziesz tu pięknych wnętrz ani łatwej, interaktywnej rozrywki. To surowa, betonowa przestrzeń. Trudna historia tego miejsca jest opowiadana przez przewodnika oraz wyświetlane filmy, co mocno pobudza wyobraźnię.
Ze względów bezpieczeństwa i zdrowotnych trasa jest niedostępna dla:
- Osób z ograniczeniami ruchowymi i poruszających się na wózkach (duża liczba schodów).
- Kobiet w ciąży.
- Osób cierpiących na klaustrofobię.
- Osób z problemami z krążeniem i układem oddechowym.
- Dzieci poniżej 4 roku życia (zakaz wstępu).
- Warto przemyśleć też wejście ze starszymi dziećmi – poruszane tematy są tragiczne i wymagają dojrzałości emocjonalnej.
Zamek Książ to też piękne wnętrza i ogrody
Trasa klasycznego zwiedzania prowadzi przez najpiękniejsze sale reprezentacyjne używane za czasów arystokratycznej rodziny von Hochberg, jak i pomieszczenia zamkowe przebudowane przez nazistów w ramach realizowanego w Książu projektu „Riese”. Ale to nie koniec, w dalszej części turyści mogą zobaczyć najstarszą średniowieczno-renesansową część zamku z Holem Myśliwskim, Salą Rycerską czy małą salą balową (Salą Konrada).
Po zakończonym zwiedzaniu wnętrz można zostać i cieszyć się zwiedzaniem zamkowych tarasów. Trasa podziemna z czasów wojny to zupełnie inne doświadczenie – surowe, betonowe korytarze tworzą mroczny i intrygujący klimat, który mocno zapada w pamięć.
Najważniejsze rady dla zwiedzających
- Kup bilet online – liczba miejsc na wejścia do podziemi jest ściśle ograniczona. Bilety na telefonie nie wymagają drukowania.
- Zarezerwuj czas na dojście – wejście do podziemi znajduje się poza zamkiem. Spacer z dziedzińca do punktu zbiórki zajmuje około 5 minut (trasa jest dobrze oznakowana).
- Ubierz się ciepło – w tunelach przez cały rok panuje stała temperatura około 10°C. Bluza lub kurtka są niezbędne nawet w środku lata.
- Załóż wygodne buty – do przejścia jest około 500 metrów po surowym podłożu, dlatego zrezygnuj ze szpilek czy sandałów.
- Pamiętaj o przewodniku – podziemia zwiedza się wyłącznie w grupach z przewodnikiem o określonych godzinach. Nie ma możliwości samodzielnego spaceru.
- Zaplanuj parkowanie – samochód można zostawić na płatnych parkingach zamkowych lub szukać bezpłatnych miejsc w większej odległości od obiektu.
Godziny otwarcia
Zamek Książ oraz Palmiarnia w Wałbrzychu są otwarte w terminie kwiecień-wrzesień:
– poniedziałek – piątek : 9-18.
– sobota – niedziela : 9-19.
Ceny biletów i zniżki na zwiedzanie Zamku Książ
- Dostępne są bilety na same podziemia lub pakiety łączone z zamkiem i palmiarnią.
- Na miejscu honorowana jest Ogólnopolska oraz Wałbrzyska Karta Dużej Rodziny (oferujące niewielkie zniżki na bilety ulgowe).
- Bilety na zwiedzanie bez przewodnika (oprócz podziemii) są ważne przez rok od daty zakupu.
Czy warto zwiedzać podziemia Zamku Książ?
Zdecydowanie tak, jeśli szukacie autentycznych emocji i chcecie dotknąć tajemnic z okresu II wojny światowej. Podczas gdy inne obiekty, jak np. Zamek w Pszczynie, cudem ocalały z wojennej zawieruchy bez większych zniszczeń, Książ nosi w sobie głębokie i mroczne blizny historii, które po prostu trzeba zobaczyć na własne oczy.
Książ vs Pszczyna: Szybkie porównanie
Choć oba zamki należały do tego samego rodu von Hochberg i mieszkała w nich słynna księżna Daisy, dziś oferują zupełnie inne wrażenia:
- Zamek Książ w Wałbrzychu: Trzeci co do wielkości zamek w Polsce. To potężna, surowa twierdza na skale z mroczną historią II wojny światowej. Jego wnętrza zostały zrabowane przez nazistów pod projekt „Riese”, a pod dziedzińcem kryje się betonowy schron Hitlera.
- Zamek w Pszczynie: Elegancka, neobarokowa rezydencja pałacowa otoczona angielskim parkiem. Cudownie ocalała z wojennej zawieruchy, dzięki czemu zachowała aż 80% oryginalnego wyposażenia. Są tu autentyczne, pełne przepychu XIX-wieczne apartamenty.
Do Książa jedzie się dla potęgi architektury, tajemnic wojennych i surowych podziemi. Do Pszczyny – dla zachwycających wnętrz pałacowych i poczucia, że czas zatrzymał się tam sto lat temu.
A więcej o przepięknym Zamku w Pszczynie przeczytacie w naszym wcześniejszym materiale:
Materiał powstał podczas podróży studyjnej „Zamki południowej Polski – alternatywne zwiedzanie” na zaproszenie Polskiej Organizacji Turystycznej.